Winnaar Agis Zorgverbeteraarsprijs 2008

Unal Zorg uit Amsterdam won de Agis Zorgverbeteraarsprijs 2008. Unal richt zich op gezinnen met complexe problemen rond opvoeding, huishouding, financiën en verzorging. Lees over de aanpak op www.agisweb.nl.

Bevlogen winnaar Agis Zorgverbeteraarsprijs 2008

Agis-winnaar2008‘Unal, mijn broer, is verstandelijk gehandicapt. Ik merkte dat vraag en aanbod slecht op elkaar aansluiten, in elk geval bij vragen van mensen van niet Nederlandse origine. De hulpverlening is star en het lukt Nederland heel goed om het ontoegankelijk te maken. Toen ik zag dat ook ándere Unals niet goed werden geholpen, heb ik Unal Zorg opgericht.’ Aysel Disbudak is een bevlogen directeur. ‘Ik ben een jonge allochtone vrouw, professional, mantelzorger én ervaringsdeskundige. Ik ken de culturele achtergronden van mijn doelgroep. Ik weet exact hoe je het moet spelen om ze echt te helpen. Ik heb mezelf in het diepe gegooid. Klanten had ik al, en een locatie. Maar pas sinds vorig jaar ben ik officieel zorgaanbieder.’ Disbudak heeft een bewogen levensgeschiedenis, waarmee ze haar doorzettingsvermogen verklaart. ‘De dood heeft heel dichtbij me gestaan. In mijn boek "De nootjes van het huwelijk" schrijf ik: wie geen verdriet kent, zal geen vreugde kennen. Ik heb een visie en een duidelijke missie, en ik ben heel koppig. Hoe kwader je mij maakt, hoe gedrevener ik word!’

Verstandelijke beperking als taboe

Volkskrant zaterdag 29 september 2007
door : Willem Beusekam

Door ontkenning en naïviteit van allochtone ouders en familieleden blijft het probleem verborgen

verstandelijke handicap als taboeAMSTERDAM ‘Een bom die op ontploffen staat’, zegt Aysel Disbudak als zij de volgens haar omvangrijke groep mannen omschrijft die dringend specialistische hulp behoeft, maar die niet krijgt. Marokkaanse en Turkse gezinnen, van wie een of meerdere leden gehandicapt zijn. Aysel Disbudak (35) is directrice van Unal zorg een kleine particulier zorginstelling in Amsterdam-West, gespecialiseerd in de opvang en begeleiding van allochtonen met een verstandelijke beperking.

Allochtone vrouw wil nog verder

De Volkskrant, 24 Oktober 2006
Jet Bussemaker en Aysel Çaliskan

Minister De Geus heeft de emancipatie voltooid verklaard. Maar allochtone vrouwen zitten er nog middenin. Actie is hard nodig.

'Ook ik zag dat mijn vader mijn moeder bijna vermoordde, en maakte jarenlang mee hoe zij door hem mishandeld werd. En ook míjn vader hield er een tweede vrouw in Turkije op na. Ik dacht dat ik het verwerkt had, maar nu weet ik dat dat niet zo is', vertelt een jonge, moderne Turkse vrouw na het lezen van De nootjes van het huwelijk, een autobiografie over het bewogen leven van een Turkse vrouw in Nederland. Ze kon er niet van slapen, zo angstig herkenbaar vond ze het boek.

'Het verhaal komt ons bekend voor, onze dochter werd door haar ex-man mishandeld, is gescheiden en wordt nu voortdurend gestalkt', zegt een ruimdenkende Turkse man die zijn dochter een moderne opvoeding gaf, in reactie op het boek. Helaas viel de dochter op een man die zich na het huwelijk ontpopte als een tirannieke, traditioneel denkende echtgenoot.

Een jonge, verstandelijk gehandicapte Marokkaanse vrouw die werd uitgehuwelijkt en onlangs is bevallen van een zoontje, vertelt aan een zorgverlener hoe ze door haar schoonouders wordt weggehouden van de buitenwereld, vaak geen eten krijgt en wordt mishandeld. Wanneer de gealarmeerde politie aanbelt, doen ze niet open. Dit speelt zich af in Nederland in 2006.

Een 17-jarige Turkse Amsterdamse werd door haar familie zo onder druk gezet om te trouwen, dat ze onlangs halsoverkop in het huwelijk trad met een Duits-Turkse jongen die ze nauwelijks kent. Ze emigreert en is in haar nieuwe land verstoken van de steun en sociale controle van haar ouders. Hoe het zal verlopen, is een gok.

Het zijn enkele verhalen die we rond het verschijnen van het bovengenoemde boek in onze directe omgeving te horen kregen. Ze maken duidelijk dat in 2006 de vrouwenemancipatie van de politieke agenda is verdwenen, maar nog lang niet is voltooid.

Nog geen halve eeuw geleden voerden de autochtone vrouwen een broodnodige emancipatiestrijd. Wie trouwde, kreeg ontslag, had haar huwelijkse (seksuele) plichten en huishoudelijke taken te vervullen. Gehuwde vrouwen waren officieel 'handelingsonbekwaam'. Nog eerder waren werk en opleiding helemaal niet voor meisjes weggelegd. Ze werden vanaf hun twaalfde vaak thuisgehouden om in de huishouding te helpen. Abortus kon alleen illegaal.

In de jaren zeventig werden er faciliteiten in het leven geroepen om deze vrouwen een inhaalslag te laten maken: cursussen in het buurthuis, vrijwilligerswerk, de moedermavo en de VOS-cursus: 'vrouwen oriënteren zich op de samenleving'. Dankzij die initiatieven hebben tienduizenden vrouwen zich ontwikkeld op maatschappelijk terrein, op het gebied van werk, studie en opvoeding. Ook werden relaties en seksualiteit bespreekbaar gemaakt. Al deze faciliteiten zijn wegbezuinigd. Volgens de minister van Emancipatiezaken, CDA'er Aart Jan de Geus, omdat de vrouwenemancipatie is voltooid.

Wie dat zegt, sluit zijn ogen voor de nieuwe groep vrouwen die ook deze slag wil maken. Nog altijd worden vrouwen uit het land van herkomst gehaald die hier geen eigen leven kunnen opbouwen buiten de beslotenheid van de familie en de vaak traditioneel denkende gemeenschap waaruit zij komen. Over seksualiteit, relaties, zwangerschap, bevalling en opvoeding krijgen zij vaak nauwelijks relevante informatie overgedragen.

Nog altijd is bijvoorbeeld het misverstand wijdverbreid dat bij een ontmaagding altijd een bloeding optreedt. Als dat niet gebeurt, wordt een meisje - van 13, 14 - door haar nieuwbakken echtgenoot onmiddellijk verstoten en is zij voorgoed afgeschreven. Zwangere vrouwen hebben vaak geen idee hoe een bevalling verloopt en wat bijvoorbeeld weeën zijn.

Dat neef-nicht-huwelijken, die nog altijd veel voorkomen, een verhoogde kans geven op kinderen met een handicap, is bij veel traditioneel denkende Turken en Marokkanen onbekend. Verstandelijke handicaps worden überhaupt vaak niet herkend en erkend, en vormen dus ook geen belemmering tot uithuwelijking over te gaan. Dat verstandelijk gehandicapten een sterk verhoogde kans hebben zelf ook weer een gehandicapt kind op de wereld te zetten, en niet in staat zijn een kind op te voeden, behoeft geen betoog.

Voor veel allochtone vrouwen zijn laagdrempelige voorzieningen als buurthuizen, naailessen en taallessen vaak de enige manier om het huis uit te komen, te integreren en zich te ontwikkelen. Maar Nederland keert zich af van de problematiek, nadat het huidige kabinet vooral lippendienst heeft bewezen aan de integratie. Minister Verdonk heeft zich uitsluitend beziggehouden met haar restrictieve asielbeleid en te weinig gedaan aan laagdrempelige integratie. Ayaan Hirsi Ali is zo dwingend in haar oordeel dat de groep om wie het gaat zich van haar afkeerde. Beiden voeren een politieke discussie over de hoofden van migrantenvrouwen heen en schieten hun doel volkomen voorbij. De nutteloze gespierde taal van het kabinet heeft Nederland murw gemaakt. Daarbij vergeleken is Máxima een eenzame heldin van vele allochtone vrouwen.

Het is tijd voor concreet beleid en voorzieningen die deze vrouwen helpen het huis uit te komen en die discriminatie op de arbeidsmarkt tegengaan. Tijd voor samenwerking door politie, justitie en zorgverleners bij de bestrijding van huiselijk geweld, voor het strenger vervolgen van meisjesbesnijdenis, die altijd strafbaar is. Voor het toekennen van een zelfstandige verblijfsvergunning voor de vrouwen die hier door hun echtgenoot of (schoon- ) familie zijn mishandeld. En voor de herwaardering van vrouwenvakscholen, die bewezen hebben vrouwen vanuit hun eigen leefwereld aan diploma's en werk te kunnen helpen. Het is kortom tijd voor een ambitieus actieprogramma.

Doen we dat niet, dan zal de segregatie zegevieren en creëren we een kaste van tweederangs burgers. Nederland mag denken dat de emancipatie - en daarmee de integratie - is voltooid, voor een grote groep vrouwen moet deze nog beginnen.

Jet Bussemaker is lid van de Tweede Kamerfractie van de PvdA. Aysel Çaliskan is auteur van “De nootjes van het huwelijk”.

Copyright 2006 PCM Uitgevers B.V.